Kościół w Łętowni - parafia św. Katarzyny, gdzie chrzczono mieszkańców Naprawy

Autorka: Joanna Mrowiec · zaktualizowano 28.10.2026

Spis treści

Św. Katarzyna czy Szymon i Juda? Wezwanie kościoła w Łętowni

Kościół w Łętowni w gminie Jordanów, w którym przez lata chrzczono mieszkańców Naprawy, ma wezwanie św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza, a nie św. Katarzyny. Według Visit Małopolska to drewniana, barokowa świątynia z lat 1760-1765. W 1920 r. ochrzczono w niej Mariannę Kurek z Naprawy, która w 2020 r. obchodziła setne urodziny.

Z tą pomyłką spotykam się często, kiedy ktoś pyta mnie o drogę z Naprawy w stronę Jordanowa. W wyszukiwarce frazy „parafia Łętownia” i „św. Katarzyna” często pojawiają się razem. Chodzi jednak o dwie różne wsie oddalone od siebie o kilkaset kilometrów. Tekst dotyczy tej Łętowni, która leży pod Jordanowem, w archidiecezji krakowskiej.

Skąd bierze się pomyłka z Łętownią w powiecie leżajskim?

Pomyłka wynika z tego, że w Polsce są dwie wsie o nazwie Łętownia i obie mają kościół. Kościół św. Katarzyny stoi w Łętowni w gminie Nowa Sarzyna, w powiecie leżajskim na Podkarpaciu. Z Naprawą nie łączy go nic oprócz nazwy. Zestawiłam różnice w tabeli:

Cecha	Łętownia (gmina Jordanów)	Łętownia (powiat leżajski)
Województwo	małopolskie	podkarpackie
Gmina	Jordanów	Nowa Sarzyna
Wezwanie kościoła	św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza	św. Katarzyny
Związek z Naprawą	dawna parafia mieszkańców Naprawy, chrzty z 1920 r.	brak
Diecezja	archidiecezja krakowska	inna diecezja, sprawdź w jej katalogu parafii

Jeśli szukasz przodków z Naprawy, księgi metrykalne z podkarpackiej Łętowni w niczym nie pomogą. Najpierw sprawdź, czy w dokumentach rodzinnych pojawia się powiat suski albo myślenicki, czy Leżajsk.

Kim byli apostołowie Szymon i Juda Tadeusz?

Szymon i Juda Tadeusz należeli do grona Dwunastu Apostołów. Wymieniają ich listy Apostołów w Ewangeliach według Biblii Tysiąclecia:

• Mt 10,3-4: u Mateusza na liście są Tadeusz i Szymon Kananejczyk.
• Łk 6,15-16: Łukasz nazywa ich Szymonem z przydomkiem Gorliwy oraz Judą, synem Jakuba.
• Jud 1,1: autor Listu Judy przedstawia się jako sługa Jezusa Chrystusa i brat Jakuba. Tradycja Kościoła łączy ten list z Judą Tadeuszem.
• Judasz Iskariota to inna osoba. Łukasz w tym samym fragmencie wyraźnie rozróżnia obu Judów.
• Pobożność ludowa czci św. Judę Tadeusza jako orędownika w sprawach trudnych. Jest to zwyczaj i forma pobożności, a nie nauka dogmatyczna.

Kiedy przypada wspomnienie patronów?

Kościół obchodzi wspólne liturgiczne święto Apostołów Szymona i Judy Tadeusza 28 października. Data uroczystości odpustowej w samej parafii może być inna, bo parafie często przenoszą odpust na niedzielę. Aktualny termin podają ogłoszenia parafii w Łętowni i katalog parafii archidiecezji krakowskiej.

Odpowiedź w skrócie: kościół w Łętowni pod Jordanowem nosi wezwanie św. Szymona i Judy Tadeusza, a wezwanie św. Katarzyny ma kościół w podkarpackiej Łętowni w powiecie leżajskim.

Kiedy zbudowano kościół w Łętowni?

Kościół w Łętowni zbudowano w latach 1760-1765. Według opisu obiektu w Visit Małopolska jest to barokowa świątynia o konstrukcji zrębowej, wzniesiona z fundacji ówczesnej właścicielki Łętowni i Łopusznej. Jest trzecim kościołem w tym miejscu. Polichromia z motywami głównie roślinnymi pochodzi według tego samego źródła z końca XVIII wieku.

Trzecia świątynia w tym miejscu: fundacja z lat 1760-1765

Data budowy mówi sporo o historii okolicy. Pod Luboniem i Jordanowem w XVIII wieku kościoły budowano z drewna. O fundacji decydował właściciel dóbr, a parafia obejmowała wiele wsi i przysiółków naraz. Na podstawie źródeł turystycznych można ustalić następujące fakty:

• Lata budowy: 1760-1765, według Visit Małopolska.
• Fundacja: ówczesna właścicielka Łętowni i Łopusznej. Nazwiska nie podaję, bo nie znalazłam go w rejestrze zabytków ani w publikacji diecezjalnej.
• Kolejność: obecny kościół jest trzecią świątynią w tym miejscu.
• Styl: barok w drewnie, ze ścianami oszalowanymi pionowo.
• Dekoracja: polichromia z przewagą motywów roślinnych z końca XVIII wieku.

Co stało się z wcześniejszym kościołem?

Według turystycznego portalu powiatu suskiego wcześniejszy drewniany kościół z XVI wieku okazał się za mały dla wiernych. Rozebrano go i przeniesiono do sąsiedniego Krzeczowa. Takie przenosiny drewnianych świątyń były w dawnej Małopolsce częste, bo rozebrane bale dało się złożyć ponownie w innym miejscu.

Konstrukcja zrębowa: jak budowano drewniane kościoły

Konstrukcja zrębowa to technika, w której ściany buduje się z poziomo układanych belek łączonych na narożach. Takie ściany są ciężkie, szczelne i dają się rozebrać. Technikę opisuję tu ogólnie, bez szczegółów samego kościoła w Łętowni, których źródła nie podają:

1. Cieśle kładą podwalinę, czyli dolny wieniec belek, zwykle na kamiennej podmurówce.
2. Kolejne belki układa się poziomo jedna na drugiej i łączy na narożach zaciosami.
3. Gotowy zrąb przykrywa więźba dachowa, a dach kryje się gontem albo blachą.
4. Ściany zewnętrzne oszalowuje się deskami, w Łętowni pionowo, co chroni drewno przed deszczem.
5. Wnętrze dostaje polichromię, ołtarze i ambonę, często dekady po zakończeniu budowy.

Kościół w Łętowni jest więc drewniany i barokowy, a jego obecna bryła powstała w latach 1760-1765, czyli ponad 160 lat przed chrztem pierwszej ze stulatek Naprawy.

Co zobaczyć we wnętrzu kościoła w Łętowni?

We wnętrzu kościoła w Łętowni warto zobaczyć rokokowe ołtarze z drugiej połowy XVIII wieku, rokokową ambonę z około 1779 r., stacje Drogi Krzyżowej malowane na płótnie w rokokowych ramach oraz organy z szafą datowane na trzecią ćwierć XVII wieku. Wszystkie te elementy wymienia opis obiektu w Visit Małopolska.

Ołtarze rokokowe i ambona z ok. 1779 roku

Rokoko to późna, lżejsza odmiana baroku: dużo ornamentu w kształcie muszli, asymetria, złocenia na jasnym tle. W wiejskim kościele z drewna wygląda inaczej niż w pałacowej kaplicy. Jest skromniejsze, ale za to bliżej oka. Przy oglądaniu zwracam uwagę na kilka rzeczy:

• Ołtarze boczne: rokokowe, z drugiej połowy XVIII wieku, a więc mniej więcej z czasu budowy świątyni.
• Ambona: rokokowa, datowana na około 1779 r., kilkanaście lat po zakończeniu budowy.
• Ornament rocaille: muszlowy motyw, po którym najłatwiej rozpoznać rokoko.
• Polichromia: kwiatowe i roślinne motywy na ścianach i stropie z końca XVIII wieku.

Droga Krzyżowa na płótnie i zabytkowe organy

Stacje Drogi Krzyżowej w Łętowni są malowane na płótnie i oprawione w rokokowe ramy. W okresie Wielkiego Postu odprawia się przy nich nabożeństwo Drogi Krzyżowej, więc nie są tylko obrazami. Organy razem z szafą źródło datuje na trzecią ćwierć XVII wieku. Są zatem starsze od obecnego kościoła, co sugeruje, że przeniesiono je z wcześniejszej świątyni. Źródło tego jednak wprost nie mówi, więc traktuję to jako przypuszczenie, a nie fakt.

Czy kościół w Łętowni jest otwarty dla zwiedzających?

Nie przez cały dzień. Drewniane kościoły na wsi zwykle otwiera się przed Mszą i nabożeństwami, a poza tymi godzinami pozostają zamknięte. Wnętrze najlepiej obejrzeć krótko przed Mszą albo zaraz po niej. Godzin otwarcia nie podaję z pamięci. Aktualny porządek nabożeństw znajdziesz w ogłoszeniach parafii i w katalogu parafii archidiecezji krakowskiej.

Chrzcielnica dla Naprawy: kto był tu chrzczony?

W kościele w Łętowni chrzczono mieszkańców Naprawy, bo w 1920 r. wieś należała do parafii Łętownia. Marianna Kurek urodziła się w Naprawie 16 listopada 1920 r., a 21 listopada 1920 r. przyjęła chrzest w Łętowni. Te daty podała relacja z jej jubileuszu 100-lecia, opublikowana w grudniu 2020 r. na dawnej stronie parafii w Naprawie.

Dlaczego mieszkańców Naprawy chrzczono w Łętowni?

Mieszkańców Naprawy chrzczono w Łętowni, bo do 2003 r. we wsi nie było parafii. Dopiero 20 kwietnia 2003 r. dekret kard. Franciszka Macharskiego ustanowił parafię św. Siostry Faustyny Kowalskiej. Wcześniej kościół w Naprawie, konsekrowany w kwietniu 2000 r., był kościołem rektoralnym, a Msze odprawiali w nim księża z Łętowni. Szczegóły tej drogi opisuję w tekście parafia w Naprawie od 2003 roku, a relacje obu wspólnot w artykule parafia Łętownia i Naprawa.

Chrzest ma w nauce Kościoła szczególne miejsce, dlatego ten, kto szuka korzeni rodziny, często zaczyna od księgi ochrzczonych:

„Chrzest święty jest fundamentem całego życia chrześcijańskiego, bramą życia w Duchu i bramą otwierającą dostęp do innych sakramentów.” - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1213, wyd. polskie Pallottinum, 1994

Akt chrztu z 1920 roku odczytany na jubileuszu stulatki

15 listopada 2020 r. w kościele w Naprawie odprawiono Mszę w setne urodziny Marianny Kurek, wtedy najstarszej mieszkanki wsi. Według relacji z dawnej strony parafii w Naprawie przy tej okazji odczytano zapis z ksiąg metrykalnych Łętowni. W uroczystości wzięło udział Koło Gospodyń Wiejskich, a dzieci powiedziały „Jezu, ufam Tobie”. Kilka słów z księgi sprzed stu lat połączyło więc dwie parafie: tę, w której ją ochrzczono, i tę, w której świętowała jubileusz.

Celowo nie przywołuję innych nazwisk z ksiąg metrykalnych, bo to dane osobowe. Nie łączę też jubilatki z pisarzem Jalu Kurkiem, który pochodził z Naprawy. Żadne źródło nie potwierdza ich pokrewieństwa.

Czy rodziny z Naprawy nadal należą do Łętowni?

Tak, część z nich. Według Wikipedii parafia św. Faustyny obejmuje główną część wsi, czyli Naprawę Górną. Pozostałe gospodarstwa rozkładają się tak:

• Parafia św. Faustyny w Naprawie: Naprawa Górna, czyli główna część wsi.
• Parafia w Jordanowie: pozostała część Naprawy.
• Skomielna Biała: kilkadziesiąt rodzin, które dobrowolnie należą do tej parafii.
• Łętownia: kilkanaście rodzin z Naprawy.
• Skawa: kilka rodzin.

Dokładny podział przysiółków omawiam w tekście Naprawa Górna i Dolna oraz ich parafie.

Jak zdobyć odpis aktu chrztu przodka z Łętowni?

Odpis aktu chrztu przodka z Łętowni wydaje kancelaria parafii, w której udzielono chrztu, bo tam zapisuje się go w księdze ochrzczonych (KPK, kan. 877). Dla mieszkańców Naprawy sprzed 2003 r. często jest to właśnie Łętownia. Starsze księgi mogły zostać przekazane do Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, dlatego najpierw zapytaj w parafii.

Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r. zobowiązuje proboszcza miejsca chrztu, by bez zwłoki zapisał w księdze ochrzczonych dane ochrzczonego, rodziców, rodziców chrzestnych, szafarza oraz miejsce i datę chrztu (kan. 877 § 1). W tej samej księdze dopisuje się później adnotacje o bierzmowaniu, małżeństwie i innych zmianach stanu kanonicznego (kan. 535 § 2). Dlatego świadectwo chrztu, o które proszą przed ślubem kościelnym, wydaje parafia chrztu, a nie parafia zamieszkania.

Jakie dane przygotować przed wizytą w kancelarii?

Kancelaria szybciej odnajdzie wpis, jeśli zrobisz to, co zrobiłby genealog, i przyjdziesz z konkretami. Proponuję taką kolejność:

1. Zapisz imię i nazwisko przodka, a w przypadku kobiet także nazwisko rodowe.
2. Ustal przybliżoną datę urodzenia, choćby z dokładnością do kilku lat.
3. Wskaż miejsce urodzenia: wieś Naprawa, a jeśli wiesz, także przysiółek.
4. Dopisz imiona rodziców, bo w księgach powtarza się wiele takich samych nazwisk.
5. Zadzwoń do kancelarii parafii w Łętowni i zapytaj o godziny przyjęć oraz wymagane dokumenty. Aktualny kontakt podaje katalog parafii archidiecezji krakowskiej.
6. Określ cel: odpis do celów kościelnych to co innego niż kwerenda genealogiczna.

Ofiara za wydanie odpisu jest w Kościele w Polsce dobrowolna. Nie istnieje cennik obowiązujący wszystkie parafie.

Gdzie trafiają najstarsze księgi metrykalne?

Najstarsze księgi parafie często przekazują do archiwum diecezjalnego, w przypadku Łętowni do Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie. Gdzie jest konkretny tom, wie parafia albo samo archiwum. Dostęp do młodszych wpisów jest ograniczony ze względu na ochronę danych osobowych żyjących osób. O udostępnieniu decyduje parafia lub archiwum, a nie osoba zainteresowana. Więcej o tym zasobie piszę w tekście księgi metrykalne mieszkańców Naprawy.

To materiał informacyjny i nie zastępuje porady kancelarii parafialnej ani archiwum w konkretnej sprawie.

Czy kościół w Łętowni jest zabytkiem?

Kościół w Łętowni regionalne przewodniki opisują jako zabytkową drewnianą świątynię z lat 1760-1765. Formalny status, czyli wpis do rejestru zabytków i jego numer, potwierdza tylko Narodowy Instytut Dziedzictwa w serwisie zabytek.pl. Numeru nie podaję, bo nie zweryfikowałam go w tym źródle. Każdy może go jednak sprawdzić sam w kilka minut.

Jak sprawdzić wpis w rejestrze NID?

Rejestr zabytków prowadzi wojewódzki konserwator zabytków, a Narodowy Instytut Dziedzictwa udostępnia dane publicznie. Wystarczy kilka kroków:

1. Wejdź na zabytek.pl, serwis Narodowego Instytutu Dziedzictwa.
2. Wpisz w wyszukiwarkę „Łętownia” i zawęź wynik do województwa małopolskiego.
3. Sprawdź gminę: musi być Jordanów, a nie Nowa Sarzyna.
4. Odczytaj numer rejestru, datę wpisu i zakres ochrony, który może obejmować np. także otoczenie kościoła.
5. Porównaj dane z opisem Visit Małopolska, zwłaszcza datowanie wyposażenia.

Co mówią o świątyni przewodniki regionalne?

Visit Małopolska i turystyczny portal powiatu suskiego opisują świątynię jako cenny przykład drewnianego baroku wśród zabytków powiatu suskiego. Oba źródła podkreślają rokokowe wyposażenie i XVII-wieczne organy. Czy kościół należy do Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce, sprawdź na oficjalnej mapie szlaku. Nie podaję tego jako pewnika. Sprawa jest prosta: datę i wyposażenie potwierdzają dwa niezależne źródła turystyczne, a status prawny potwierdza tylko rejestr NID.

Jak zwiedzić kościół w Łętowni z szacunkiem dla liturgii?

Kościół w Łętowni najlepiej zwiedzać krótko przed Mszą albo po niej, w ciszy i bez fotografowania w czasie liturgii. Kościół jest przede wszystkim miejscem modlitwy parafii, a dopiero potem zabytkiem. O zdjęciach i dostępie do wnętrza decyduje duszpasterz. Aktualne godziny nabożeństw podają ogłoszenia parafii i katalog archidiecezji krakowskiej.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Najlepiej przyjechać na kwadrans przed Mszą albo zostać chwilę po jej zakończeniu. Wtedy drzwi są otwarte, a w zakrystii zwykle ktoś jest. Z Naprawy jedzie się w stronę Jordanowa i dalej do wsi Łętownia. Po drodze w góry albo z gór łatwo połączyć ten przystanek z kościołem św. Faustyny w Naprawie. Unikaj przyjazdu w czasie pogrzebów i ślubów, nawet jeśli kościół jest wtedy otwarty.

Zachowanie w świątyni podczas Mszy i nabożeństw

Kilka zasad, którymi sama się kieruję w każdym drewnianym kościele na trasie:

• Cisza: rozmowy prowadź poza kościołem, bo w drewnianym wnętrzu każdy szept niesie się daleko.
• Strój: po zejściu ze szlaku wystarczy założyć coś na ramiona i zdjąć czapkę.
• Liturgia: w czasie Mszy nie chodź po kościele i nie oglądaj ołtarzy z bliska.
• Zabytki: nie dotykaj polichromii, ram stacji Drogi Krzyżowej ani prospektu organowego.
• Zdjęcia: tylko poza liturgią, za zgodą gospodarza kościoła i bez lampy błyskowej.
• Ofiara: dobrowolna, do skarbonki, jeśli chcesz wesprzeć utrzymanie zabytkowego wnętrza.

Proboszcz miejsca chrztu ma obowiązek starannie i bez zwłoki wpisać chrzest do księgi ochrzczonych (parafraza kan. 877 § 1). - Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983

Właśnie dzięki tej zasadzie w Łętowni przetrwał wpis o chrzcie dziewczynki z Naprawy z 1920 r. i sto lat później dało się go odczytać na jej jubileuszu.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie dokładnie stoi kościół w Łętowni?

Kościół stoi we wsi Łętownia w gminie Jordanów, w powiecie suskim, w województwie małopolskim. Z Naprawy jedzie się przez Jordanów. Dokładny adres i kontakt do parafii podaje katalog parafii archidiecezji krakowskiej oraz opis obiektu w Visit Małopolska.

Kiedy jest odpust w Łętowni?

Liturgiczne święto patronów, Apostołów Szymona i Judy Tadeusza, przypada 28 października. Parafia może jednak obchodzić odpust w najbliższą niedzielę, a termin zmienia się z roku na rok. Aktualną datę i godziny uroczystości podają ogłoszenia parafii w Łętowni.

Czy w Łętowni chrzczono też mieszkańców innych wsi?

Tak. Łętownia była parafią dla okolicznych miejscowości, w tym dla Naprawy, zanim w 2003 r. powstała tam osobna parafia. Zasięg parafii zmieniał się w czasie, więc przy poszukiwaniach genealogicznych trzeba sprawdzić, do której parafii należała wieś w danym roku.

Czy w kościele w Łętowni można robić zdjęcia?

Zwykle tak, ale tylko poza liturgią i za zgodą gospodarza kościoła. Zapytaj w zakrystii przed Mszą albo po niej. Nie używaj lampy błyskowej przy polichromii i rokokowym wyposażeniu, bo silne światło szkodzi starym warstwom malarskim.

Czy Juda Tadeusz to ta sama osoba co Judasz Iskariota?

Nie. Ewangelia według św. Łukasza (Łk 6,16) wymienia dwóch Judów: Judę, syna Jakuba, czyli Tadeusza, oraz Judasza Iskariotę, który zdradził Jezusa. Kościół czci jako świętego wyłącznie Judę Tadeusza, patrona kościoła w Łętowni.

Czy za odpis aktu chrztu trzeba zapłacić?

W Kościele w Polsce za wydanie odpisu składa się zwykle dobrowolną ofiarę. Nie ma jednego cennika dla wszystkich parafii. Kwerenda w archiwum diecezjalnym może podlegać osobnym zasadom, więc zapytaj o nie bezpośrednio w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie.

Czy można połączyć Łętownię z kościołem św. Faustyny w Naprawie?

Tak, obie wsie leżą w gminie Jordanów i dzieli je krótki przejazd przez Jordanów. Dobrze jest zaplanować wizytę wokół godzin Mszy w obu kościołach. Aktualny porządek nabożeństw w Naprawie podaje portal parafii naprawa.katolicki.eu.

Źródła i literatura

1. Visit Małopolska: Kościół parafialny św. Szymona i Judy Tadeusza w Łętowni, opis obiektu (2026)
2. Visit Powiat Suski: opis kościoła w Łętowni i wcześniejszej świątyni przeniesionej do Krzeczowa
3. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1213, wyd. polskie Pallottinum, Poznań 1994.
4. Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), kan. 535 § 2 i kan. 877 § 1.
5. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 1999): Mt 10,3-4; Łk 6,15-16; Jud 1,1.
6. Wikipedia: Parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej w Naprawie
7. Archidiecezja krakowska: katalog parafii, Naprawa
8. Dawna strona parafianaprawa.pl, relacja „100 lat Marianny Kurek” (grudzień 2020), dostępna w Internet Archive.
9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: zabytek.pl
10. Wikipedia: Łętownia, Leżajsk County
11. Zdjęcie wyróżniające: Jurek1991, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons, strona pliku.