Łętownia - wieś, z której wyrosła parafia w Naprawie

Autorka: Joanna Mrowiec · zaktualizowano 28.10.2026

Spis treści

Łętownia i Naprawa: co łączy obie wsie?

Łętownia to wieś, do której parafii należała dawniej Naprawa. Mieszkańców Naprawy chrzczono w Łętowni, czego przykładem jest chrzest Marianny Kurek 21 listopada 1920 r. Księża z Łętowni odprawiali też pierwsze Msze w kościele w Naprawie. Ten kościół konsekrowano w kwietniu 2000 r., a parafią św. Siostry Faustyny Kowalskiej stał się 20 kwietnia 2003 r. dekretem kard. Franciszka Macharskiego.

Kiedy schodzę z Lubonia do Naprawy, mijam przysiółki, które sto lat temu do Mszy, chrztu i pogrzebu chodziły do sąsiedniej wsi. Ta zależność trwała dłużej niż życie jednego pokolenia. Dlatego historii młodej parafii pod Luboniem nie da się opowiedzieć bez Łętowni. Najważniejsze fakty w skrócie:

• Naprawa w 1920 r. należała do parafii Łętownia i tam chrzczono jej mieszkańców (dawna strona parafii, archiwum z 2020 r.).
• Kościół w Naprawie konsekrowano w kwietniu 2000 r., czyli w miesiącu kanonizacji św. Faustyny Kowalskiej (30.04.2000).
• Księża z Łętowni sprawowali pierwotnie Msze w kościele w Naprawie, który był wtedy kościołem rektoralnym (Wikipedia, hasło o parafii, 2026).
• 20 kwietnia 2003 r. kard. Franciszek Macharski uczynił kościół parafialnym, a pierwszym proboszczem został ks. Jan Fryźlewicz.
• Kilkanaście rodzin z Naprawy należy do parafii w Łętowni do dziś (Wikipedia, 2026).

Gdzie leży Łętownia?

Łętownia, o której tu mowa, sąsiaduje z Naprawą w okolicach Jordanowa. Naprawa leży w gminie wiejskiej Jordanów w powiecie suskim (województwo małopolskie) i w 2024 r. liczyła ok. 2064 mieszkańców (Wikipedia, hasło „Naprawa (wieś)”, 2026). Gminę i liczbę mieszkańców samej Łętowni najpewniej sprawdzisz w rejestrze TERYT i w danych GUS.

Naprawa leży w dolinie Naprawki w Kotlinie Rabczańskiej, u stóp Lubonia Małego, między Beskidem Makowskim a Wyspowym. Wieś przecina Zakopianka (DK7) z najdłuższym w Polsce pozamiejskim tunelem drogowym. Jadąc w góry, łatwo przegapić, że po obu stronach drogi leżą wsie związane ze sobą od pokoleń księgami i drogą do kościoła.

Łętownia pod Jordanowem a Łętownia na Podkarpaciu

W Polsce jest kilka miejscowości o tej nazwie. Najczęściej myli się małopolską Łętownię z Łętownią w województwie podkarpackim. Genealog, który pomyli te dwie wsie, szuka przodków w zupełnie innej diecezji. Przed kwerendą sprawdź więc:

• województwo: Łętownia związana z Naprawą leży w Małopolsce, nie na Podkarpaciu;
• diecezję: parafia w Naprawie należy do archidiecezji krakowskiej, a przynależność parafii w Łętowni potwierdzisz w katalogu parafii na diecezja.pl;
• dekanat: Naprawa leży w dekanacie Jordanów (nr 21), co podaje katalog archidiecezji;
• sąsiednie wsie w zapisach metrykalnych, np. Naprawa czy Jordanów, które od razu wskazują właściwą Łętownię;
• adres pocztowy kancelarii, który zawsze zawiera kod i nazwę poczty.

Jak sprawdzić gminę i liczbę mieszkańców Łętowni?

Najpierw sprawdź rejestr TERYT GUS, potem Bank Danych Lokalnych GUS z rokiem pomiaru. TERYT podaje gminę, powiat i integralne części wsi. Właśnie stamtąd pochodzi lista 28 części Naprawy, od Antałówki po Żegleniówkę Górną. Liczbę mieszkańców zawsze podawaj razem z rokiem, bo w podgórskich wsiach potrafi się ona zmieniać z dekady na dekadę.

Dlaczego Naprawa należała do parafii w Łętowni?

Naprawa nie miała własnego kościoła parafialnego aż do 2003 r., więc jej mieszkańcy korzystali z parafii w Łętowni. Dawna strona parafii z 2020 r. podaje wprost, że Naprawa należała wtedy do Łętowni, i pokazuje to na konkretnym chrzcie z 1920 r. Sama wieś jest dużo starsza od tej zależności: pierwsza wzmianka o Naprawie pochodzi z 1529 r. (Wikipedia, 2026).

Wiemy, że Naprawa należała do Łętowni w 1920 r. Nie wiemy, od kiedy dokładnie ani w jakich granicach. Publicznie dostępne źródła nie podają daty przyłączenia, dlatego jej tu nie zgaduję.

Chrzest w Łętowni w 1920 roku: przykład z ksiąg

Marianna Kurek urodziła się w Naprawie 16 listopada 1920 r. Ochrzczono ją 21 listopada 1920 r. w Łętowni. 15 listopada 2020 r. w kościele w Naprawie odprawiono Mszę z okazji jej setnych urodzin. Była wtedy najstarszą mieszkanką wsi. W relacji z jubileuszu odczytano zapis z ksiąg metrykalnych Łętowni. To dobry przykład, jak księgi sąsiedniej parafii przechowują pamięć Naprawy.

Ta relacja pokazuje też, kto tworzy taką pamięć: rodzina, Koło Gospodyń Wiejskich, dzieci z życzeniami i parafia. Sama księga z Łętowni dała tylko jedną datę, a ludzie zrobili z niej święto wsi. Imię Marianny Kurek pojawia się tu wyłącznie dlatego, że parafia opisała jej jubileusz publicznie. Nie łączę go z pisarzem Jalu Kurkiem, który też pochodził z Naprawy, bo nie ma potwierdzonych informacji o ich pokrewieństwie.

Dlaczego jedna parafia obejmowała kilka wsi?

Wiejska parafia w Polsce często obejmowała kilka miejscowości, bo kościół z plebanią, cmentarzem i księgami utrzymywała większa wspólnota. Taki układ zmieniał się zwykle z kilku powodów:

1. Wzrost liczby mieszkańców: kiedy przysiółków przybywało, droga do kościoła parafialnego obciążała coraz więcej rodzin.
2. Budowa nowej świątyni: w Naprawie stanął własny kościół, konsekrowany w kwietniu 2000 r.
3. Okres przejściowy: kościół działał najpierw jako rektoralny, a obsługiwali go księża z parafii macierzystej.
4. Decyzja biskupa: według KPK kan. 515 § 2 tylko biskup diecezjalny eryguje, znosi i zmienia parafie, po wysłuchaniu rady kapłańskiej.
5. Nowe granice: po erekcji część rodzin może pozostać w dawnej parafii, co w Naprawie widać do dziś.

Czy parafię w Naprawie wydzielono z Łętowni?

Nie da się tego dziś potwierdzić publicznie dostępnymi źródłami. Łętownia jest najbardziej prawdopodobną parafią macierzystą, bo tam chrzczono mieszkańców Naprawy, a stamtąd przyjeżdżali księża do nowego kościoła. Treści dekretu kard. Franciszka Macharskiego z 20 kwietnia 2003 r., w tym zapisu o wydzieleniu terytorium, nikt jednak nie opublikował (stan: październik 2026).

Co wiadomo na pewno, a co jest tylko prawdopodobne?

Przy lokalnej historii pomaga prosty podział na trzy poziomy pewności. Tak go stosuję w tekstach o Naprawie:

Twierdzenie	Poziom pewności	Podstawa
W 1920 r. Naprawa należała do parafii Łętownia	Fakt	Dawna strona parafii, wpis o 100-leciu Marianny Kurek (2020)
Pierwsze Msze w Naprawie odprawiali księża z Łętowni	Fakt	Wikipedia, hasło o parafii (2026)
Kilkanaście rodzin z Naprawy należy dziś do Łętowni	Fakt	Wikipedia, hasło o parafii (2026)
Parafię w Naprawie formalnie wydzielono z Łętowni	Prawdopodobne	Wniosek z powyższych faktów, bez tekstu dekretu
Data przyłączenia Naprawy do Łętowni	Brak źródła	Nie występuje w dostępnych materiałach

Gdzie szukać treści dekretu?

Dekret erekcyjny najpewniej znajdziesz w archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie albo w archiwum parafii w Naprawie. Kan. 535 § 4 KPK nakazuje każdej parafii mieć archiwum na dokumenty. Możliwe źródła:

• kancelaria parafii w Naprawie, która powinna mieć egzemplarz dekretu z 2003 r.;
• Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, gdzie trafiają akta erekcji parafii archidiecezji krakowskiej;
• urzędowy organ archidiecezji z 2003 r., w którym kurie zwykle ogłaszają zmiany w sieci parafii;
• kancelaria parafii w Łętowni, która może przechowywać kopię lub korespondencję o zmianie granic;
• kronika parafialna, jeśli parafia ją prowadzi i zgodzi się ją udostępnić.

Od kościoła rektoralnego do parafii w 2003 roku

Kościół w Naprawie przeszedł drogę od kościoła rektoralnego do parafialnego w trzy lata. Konsekrowano go w kwietniu 2000 r., 26 czerwca 2002 r. rektorem został ks. Jan Fryźlewicz, a 20 kwietnia 2003 r. dekret kard. Franciszka Macharskiego uczynił świątynię kościołem parafii św. Siostry Faustyny Kowalskiej (Wikipedia, 2026). Szerzej opisuję to w tekście historia parafii w Naprawie od 2003 roku.

Oto kolejne etapy według dostępnych źródeł:

1. 18.04.1993: beatyfikacja s. Faustyny Kowalskiej.
2. Kwiecień 2000: konsekracja kościoła w Naprawie (Wikipedia; dzień i konsekrator nie są podane).
3. 30.04.2000: kanonizacja św. Faustyny w II Niedzielę Wielkanocną, ustanowioną wtedy Niedzielą Miłosierdzia Bożego. Odpust ku czci patronki obchodzi się w Naprawie od 2000 r.
4. 26.06.2002: posługę rektora rozpoczyna ks. Jan Fryźlewicz.
5. 20.04.2003: erekcja parafii dekretem kard. Franciszka Macharskiego.
6. 25.04.2005: bp Jan Zając poświęca cmentarz parafialny w Naprawie, więc zmarłych nie trzeba już chować poza wsią.

Czym jest kościół rektoralny?

Kościół rektoralny to według KPK kan. 556 kościół, który nie jest parafialny ani kapitulny i nie należy do domu wspólnoty zakonnej, która w nim odprawia nabożeństwa. Kieruje nim rektor mianowany przez biskupa. Taki kościół ma Msze i nabożeństwa, ale nie ma własnego terytorium ani ksiąg metrykalnych. Dlatego w latach 2000-2003 ważne wpisy mieszkańców Naprawy trafiały do ksiąg parafii, do której należeli.

Kościoły rektoralne to kościoły, które nie są parafialnymi ani kapitulnymi ani nie są połączone z domem wspólnoty zakonnej lub stowarzyszenia życia apostolskiego, która w nich odprawia nabożeństwa (parafraza). - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 556, 1983

Księża z Łętowni przy ołtarzu w Naprawie

Według hasła Wikipedii o parafii (2026) pierwotnie Msze w Naprawie sprawowali księża z parafii w Łętowni. To najmocniejszy dowód, że Łętownia opiekowała się nową wspólnotą aż do przyjścia własnego duszpasterza w 2002 r. Opisuję te lata szerzej w tekście parafia Łętownia i jej związki z Naprawą.

Dekret kard. Franciszka Macharskiego

20 kwietnia 2003 r. kard. Franciszek Macharski, ówczesny metropolita krakowski, wydał dekret, który uczynił kościół w Naprawie parafialnym. Pierwszym proboszczem został ks. Jan Fryźlewicz, dotychczasowy rektor. Prowadził parafię aż do śmierci w maju 2020 r. Nie należy go mylić z ks. prałatem Andrzejem Fryźlewiczem, kapelanem kard. Macharskiego. Po ks. Fryźlewiczu przyszli kolejni duszpasterze. Od 1 lipca 2024 r. proboszczem jest ks. Marek Ślęczka (katalog archidiecezji, 2026).

Kościół w Łętowni: jak rzetelnie poznać jego historię?

Historię kościoła w Łętowni najlepiej poznać z oficjalnego katalogu parafii archidiecezji krakowskiej na diecezja.pl i z rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na zabytek.pl. Ten serwis zajmuje się Naprawą, dlatego nie podaję tu dat budowy, stylu ani wyposażenia świątyni w Łętowni bez takiego źródła. O dawnych związkach obu wsi piszę w tekście o kościele w Łętowni, gdzie chrzczono mieszkańców Naprawy.

Gdzie sprawdzić wezwanie i dane parafii w Łętowni?

Wezwanie, adres, nazwisko proboszcza i dekanat parafii w Łętowni podaje katalog parafii archidiecezji krakowskiej na diecezja.pl. Gdy przygotowuję się do wędrówki z odwiedzinami w kościele po drodze, korzystam z tych źródeł:

• katalog diecezja.pl: wezwanie, adres, telefon i godziny kancelarii;
• własna strona parafii, jeśli parafia ją prowadzi: aktualny porządek Mszy i ogłoszenia;
• rejestr NID na zabytek.pl: status zabytku, datowanie, opis architektury;
• Wikipedia: punkt wyjścia, ale tylko tam, gdzie zdanie ma przypis;
• tablice i informacje przy kościele: często podają rok budowy lub konsekracji.

Czy kościół w Łętowni jest wpisany do rejestru zabytków?

To zależy od wpisu w rejestrze, który prowadzi Narodowy Instytut Dziedzictwa. Rejestr przeszukasz na zabytek.pl po nazwie miejscowości. Karta obiektu podaje datowanie, materiał i numer rejestru. Na takiej karcie, a nie na pamięci okolicznych mieszkańców, warto opierać każdą informację o wieku i stylu świątyni.

Jak szukać przodków z Naprawy w księgach Łętowni?

Poszukiwania zaczyna się od zebrania danych o przodku, potem pisze się do kancelarii parafii w Łętowni, a przy starszych rocznikach do Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie. Według KPK kan. 535 § 1 każda parafia prowadzi księgi ochrzczonych, małżeństw i zmarłych, a proboszcz dba o ich staranne prowadzenie i przechowywanie. Dla zdarzeń z Naprawy sprzed 2003 r. właściwe będą przeważnie księgi Łętowni lub innej dawnej parafii rodziny.

W każdej parafii mają być księgi parafialne: ochrzczonych, małżeństw, zmarłych i inne, zgodnie z przepisami Konferencji Episkopatu lub biskupa diecezjalnego; proboszcz ma dbać o ich staranne prowadzenie i pilne przechowywanie (parafraza). - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 535 § 1, 1983

Pamiętaj, że część rodzin z Naprawy należała historycznie do innych parafii: Jordanowa, Skomielnej Białej czy Skawy. Jeśli w Łętowni nie znajdziesz wpisu, sprawdź te parafie. Więcej o samych zapisach piszę w tekście o tym, gdzie szukać księgi metrykalne mieszkańców Naprawy.

Kancelaria parafialna czy archiwum kurii?

Do kancelarii parafialnej zwróć się po nowsze roczniki i odpisy aktów, do archiwum kurii po starsze księgi i duplikaty. Dokładny podział zależy od tego, które księgi parafia przekazała do archiwum. Zasady udostępniania każda instytucja ustala sama, dlatego przed wizytą sprawdź je bezpośrednio.

Kryterium	Kancelaria parafii	Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Typowe roczniki	Nowsze księgi w bieżącym użyciu	Starsze księgi i duplikaty przekazane przez parafie
Co można uzyskać	Odpis lub wyciąg z aktu (np. do sakramentu)	Kwerendę naukową lub genealogiczną według regulaminu
Kontakt	W godzinach kancelarii, telefonicznie lub osobiście	Według zasad archiwum, często po wcześniejszym zgłoszeniu
Ograniczenia	Ochrona danych osób żyjących	Regulamin czytelni i ochrona danych
Ofiara	Dobrowolna, nie ma obowiązkowej stawki	Opłaty lub ofiary według zasad instytucji

W dawnej Galicji, a więc i w okolicach Jordanowa, metryki kościelne pełniły też funkcję urzędową. Część duplikatów może więc leżeć w archiwach państwowych. Sprawdzisz to w wyszukiwarce szukajwarchiwach.gov.pl.

O co poprosić i co przygotować

Przygotowanie zapytania zajmuje kilka kroków. Im dokładniejsze dane podasz, tym szybciej kancelaria znajdzie wpis:

1. Imię i nazwisko przodka, a przy kobietach także nazwisko panieńskie.
2. Przybliżona data zdarzenia: rok urodzenia, ślubu albo śmierci, choćby z dokładnością do kilku lat.
3. Miejscowość lub przysiółek, np. Mirkowa, Halkówka czy Tatarkowa, bo księgi często podają nazwę części wsi.
4. Imiona rodziców, które pozwalają odróżnić osoby o tym samym nazwisku.
5. Cel zapytania: genealogia, sprawa urzędowa albo przygotowanie do sakramentu.
6. Twój stopień pokrewieństwa, bo od niego może zależeć dostęp do nowszych akt.

Jakie dane z ksiąg są chronione?

Chronione są przede wszystkim dane osób żyjących i nowsze wpisy. Kościół katolicki w Polsce stosuje własne przepisy, czyli Dekret ogólny Konferencji Episkopatu Polski o ochronie danych osobowych z 2018 r. Przy bliskich rocznikach kancelaria może odmówić wglądu albo poprosić o dokument pokrewieństwa. Dlatego ten serwis nie publikuje danych z ksiąg metrykalnych, a za ewentualną kwerendę składa się ofiarę dobrowolną, nie obowiązkową opłatę.

Kto z Naprawy nadal należy do Łętowni?

Do parafii w Łętowni należy dziś kilkanaście rodzin z Naprawy (Wikipedia, hasło o parafii, 2026). Parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej obejmuje główną część wsi, czyli Naprawę Górną. Reszta mieszkańców należy do kilku sąsiednich parafii. Z tego powodu Naprawa jest jedną wsią w gminie Jordanów, ale w kilku parafiach naraz.

Ile rodzin z Naprawy należy dziś do innych parafii?

Kilkadziesiąt rodzin należy do Skomielnej Białej, kilkanaście do Łętowni, a kilka do Skawy. Pozostała część Naprawy poza Naprawą Górną należy do parafii w Jordanowie. Rodziny wybrały Skomielną Białą dobrowolnie. Tak wygląda podział według Wikipedii (2026):

• parafia św. Siostry Faustyny w Naprawie: główna część wsi, tzw. Naprawa Górna;
• parafia w Jordanowie: pozostała część Naprawy;
• parafia w Skomielnej Białej: kilkadziesiąt rodzin, z własnego wyboru;
• parafia w Łętowni: kilkanaście rodzin;
• parafia w Skawie: kilka rodzin.

Źródła nie podają, które przysiółki leżą w granicach Łętowni. Nie zgaduję tego z mapy. Kancelaria parafii w Naprawie albo w Łętowni sprawdzi każdy adres.

Gdzie załatwić chrzest lub ślub, mieszkając na granicy parafii?

Chrzest i ślub załatwia się w kancelarii własnej parafii, czyli tej, do której należysz przez miejsce zamieszkania (KPK kan. 107 § 1). Jeśli Twoja rodzina od pokoleń należy do Łętowni, to tam przygotujesz chrzest dziecka, nawet gdy mieszkasz w Naprawie. Przy sakramencie poza własną parafią kancelaria wyda zgodę lub skierowanie. Przed wizytą zadzwoń i potwierdź godziny kancelarii. Dla parafii w Naprawie znajdziesz je na portalu naprawa.katolicki.eu i w katalogu archidiecezji.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Łętownia i Naprawa są w tej samej diecezji?

Parafia w Naprawie należy do archidiecezji krakowskiej i dekanatu Jordanów. Łętownia sąsiaduje z nią i dawniej obejmowała Naprawę. Przynależność dekanalną parafii w Łętowni najpewniej sprawdzisz w katalogu parafii archidiecezji na diecezja.pl.

Czy mogę dostać odpis aktu chrztu pradziadka z Łętowni?

Tak, zwykle tak, choć zależy to od rocznika i zasad instytucji. O odpis prosi się w kancelarii parafii, która przechowuje księgę, a przy starszych rocznikach w archiwum kurii. Przy nowszych aktach kancelaria może poprosić o dokument pokrewieństwa. Ofiara za taką pomoc jest dobrowolna.

Czy Marianna Kurek była spokrewniona z Jalu Kurkiem?

Nie ma potwierdzonych informacji o pokrewieństwie. Oboje są związani z Naprawą: Marianna Kurek była najstarszą mieszkanką wsi, a pisarz Jalu Kurek pochodził z Naprawy. Wspólne nazwisko w jednej wsi nie dowodzi jednak pokrewieństwa, dlatego nie łączę tych osób.

Kim był ks. Jan Fryźlewicz?

Ks. Jan Fryźlewicz był pierwszym duszpasterzem Naprawy. Od 26 czerwca 2002 r. był rektorem kościoła, a od 20 kwietnia 2003 r. pierwszym proboszczem parafii. Zmarł po chorobie w maju 2020 r. Ks. prałat Andrzej Fryźlewicz, kapelan kard. Macharskiego, to inna osoba.

Kiedy jest odpust parafialny w Naprawie?

Od 2023 r. odpust ku czci św. Faustyny obchodzi się w niedzielę przed 5 października, czyli przed jej wspomnieniem liturgicznym. W latach 2000-2022 obchodzono go 5 października. W 2026 r. przypadł 4 października, a 5 października odprawiono Mszę za dzieci i młodzież z różańcem prowadzonym przez najmłodszych.

Czy można przepisać się z parafii w Łętowni do Naprawy?

To zależy od miejsca zamieszkania i decyzji władzy kościelnej. Przynależność do parafii wynika z zamieszkania na jej terenie, a jej granice zmienia biskup diecezjalny, nie wierny. W praktyce sprawę omawia się w kancelarii własnej parafii, która wyjaśni, co jest możliwe w danym przypadku.

Źródła i literatura

1. Wikipedia: Parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej w Naprawie, sekcja historia (dostęp: październik 2026).
2. Wikipedia: Naprawa (wieś), dane o położeniu, liczbie mieszkańców i częściach wsi (dostęp: październik 2026).
3. Archidiecezja Krakowska, katalog parafii: Naprawa, parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej (2026).
4. Dawna strona parafii w Naprawie, wpis „100 lat Marianny Kurek”, Wayback Machine, grudzień 2020.
5. Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski: kan. 107, 515, 535, 556.
6. Konferencja Episkopatu Polski, Dekret ogólny w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w Kościele katolickim (2018).
7. Portal parafii św. Siostry Faustyny Kowalskiej w Naprawie, aktualności i kancelaria (2026).
8. Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl, rejestr zabytków (2026).
9. Szukaj w Archiwach, wyszukiwarka zasobów archiwów państwowych (2026).
10. Zdjęcie wyróżniające: Beskidus, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons, strona pliku.