Parafia Jordanów - kościół i sąsiedztwo Naprawy Dolnej

Autorka: · zaktualizowano

Spis treści

Do jakiej parafii należy Naprawa Dolna?

Część wsi nazywana potocznie Naprawą Dolną należy przede wszystkim do parafii w Jordanowie. Parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej w Naprawie, erygowana w 2003 r., obejmuje główną część wsi, czyli Naprawę Górną. Kilkadziesiąt rodzin z Naprawy należy z własnego wyboru do Skomielnej Białej, kilkanaście do Łętowni, a kilka do Skawy (źródło: Wikipedia, hasło o parafii w Naprawie, stan 2026).

Kiedy schodzę niebieskim szlakiem z Lubonia Wielkiego do doliny Naprawki, mijam po drodze domy, których mieszkańcy w niedzielę jadą do trzech albo czterech różnych kościołów. Naprawa liczyła w 2024 r. około 2064 mieszkańców. Leży w gminie wiejskiej Jordanów, w powiecie suskim, w województwie małopolskim. Wszystkie te parafie należą do archidiecezji krakowskiej. Więcej o samej wsi piszę w tekście historia wsi Naprawa od 1529 roku.

Naprawa Górna, Naprawa Dolna i rodziny w sąsiednich parafiach

Naprawa Górna i Naprawa Dolna to podział potoczny. Na urzędowej liście integralnych części wsi (TERYT) nie znajdziesz żadnej z tych nazw. Jest na niej za to 28 przysiółków, od Antałówki po Żegleniówkę Górną. Według opisu parafii w Naprawie mieszkańcy wsi rozkładają się tak:

  • Parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej w Naprawie obejmuje główną część wsi, tzw. Naprawę Górną.
  • Parafia w Jordanowie obejmuje pozostałą część Naprawy, kojarzoną zwykle z Naprawą Dolną.
  • Skomielna Biała przyjęła kilkadziesiąt rodzin z Naprawy, które należą do niej dobrowolnie.
  • Łętownia to parafia kilkunastu rodzin. Do niej należała dawniej cała wieś.
  • Skawa jest parafią kilku rodzin z Naprawy.

Dlaczego część Naprawy chodzi do Jordanowa?

Wynika to z historii. Parafia w Naprawie powstała dopiero 20 kwietnia 2003 r. dekretem kard. Franciszka Macharskiego, a jej granice objęły tylko część wsi. Rodziny z niżej położonych przysiółków, bliżej miasta, zostały przy Jordanowie. Często mają tam groby bliskich i rodzinne zwyczaje. Kontekst administracyjny opisuję w tekście o tym, czym jest gmina Jordanów i jej sołectwa.

Jak ustalić własną parafię pod konkretnym adresem?

Wystarczy zadzwonić do kancelarii parafii w Naprawie albo w Jordanowie i podać adres. Dokładne granice przysiółków nie są nigdzie opublikowane w całości, więc ani mapa, ani ten serwis nie rozstrzygną sprawy za duszpasterza. O przynależności decyduje miejsce zamieszkania, a w przypadkach granicznych także ustalenia między proboszczami.

Gdzie znaleźć ogłoszenia parafii Jordanów?

Ogłoszenia parafii w Jordanowie publikuje sama parafia: odczytuje je w niedzielę, wywiesza w gablocie i zwykle zamieszcza na swojej stronie. Adres tej strony, telefon i dekanat podaje katalog parafii archidiecezji krakowskiej na diecezja.pl. Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem, więc nie publikuje ogłoszeń ani intencji żadnej parafii (dane sprawdzone: październik 2026).

Przy kościołach małopolskich miasteczek, a Jordanów do nich należy, ogłoszenia mają prawie zawsze tę samą budowę: liturgia tygodnia, nabożeństwa, sprawy kancelaryjne i intencje. Kiedy wiesz, czego szukasz, znajdziesz to w minutę.

Katalog archidiecezji krakowskiej: od czego zacząć?

Zacznij od trzech kroków, w tej kolejności:

  1. Wejdź do katalogu parafii archidiecezji krakowskiej i wybierz dekanat Jordanów albo wpisz nazwę miejscowości.
  2. Na karcie parafii sprawdź adres, telefon i link do oficjalnej strony. Katalog podaje też nazwisko proboszcza.
  3. Na stronie parafii otwórz zakładkę z ogłoszeniami i zwróć uwagę na datę niedzieli, której dotyczą.
  4. Jeśli strona nie działa albo ogłoszenia są sprzed kilku tygodni, zadzwoń do kancelarii w godzinach jej pracy.
  5. Sprawy pilne, takie jak pogrzeb, załatwiaj zawsze telefonicznie albo osobiście, nie przez stronę.

Ogłoszenia parafialne: kiedy pojawiają się online?

Zwykle w niedzielę albo w pierwszych dniach tygodnia, po odczytaniu ich na Mszach. W małych parafiach stronę prowadzi często jedna osoba, więc opóźnienie o kilka dni nie jest niczym dziwnym. Gablota przy kościele bywa wtedy bardziej aktualna niż internet.

Jak sprawdzić godziny Mszy w Jordanowie?

Godziny Mszy w Jordanowie sprawdzisz na oficjalnej stronie parafii, w aktualnych ogłoszeniach albo telefonicznie w kancelarii. Celowo nie przepisuję ich tutaj. Porządek Mszy zmienia się w wakacje, w uroczystości i przy zmianie duszpasterzy, a przepisana tabela szybko robi się nieaktualna. Link do strony parafii znajdziesz w katalogu archidiecezji krakowskiej.

Ta sama zasada dotyczy kościoła w Naprawie. Parafia św. Siostry Faustyny prowadzi dziś portal naprawa.katolicki.eu, na którym publikuje porządek Mszy, intencje i aktualności.

Msze w Jordanowie i w Naprawie: jak zaplanować niedzielę

Mieszkaniec Naprawy Dolnej ma w zasięgu kilku kilometrów co najmniej dwa kościoły, więc może dopasować niedzielę do pracy, dzieci czy wyjścia w góry. Według portalu parafii w Naprawie (stan z października 2026 r.) jedna z niedzielnych Mszy jest tam o 15:00, czyli w Godzinie Miłosierdzia. Dla osób wracających z Lubonia to wygodna pora. Przy planowaniu przydają się te sposoby:

  • Sprawdzenie obu parafii w tym samym tygodniu, bo terminy uroczystości, na przykład odpustu, potrafią się nakładać.
  • Uwzględnienie Zakopianki: przez Naprawę biegnie droga krajowa nr 7 z najdłuższym pozamiejskim tunelem drogowym w Polsce, a w weekendy ruch w stronę Zakopanego wydłuża dojazd.
  • Msza wieczorna w sobotę, która według kan. 1248 § 1 KPK spełnia obowiązek niedzielny.
  • Spowiedź przed Mszą, zwykle w ustalonym czasie przed nabożeństwem. Szczegóły podają ogłoszenia danej parafii.
  • Niedziela poza domem: kiedy wychodzisz w góry, Mszę możesz uwzględnić w kościele po drodze. O spacerach po samym mieście piszę w tekście atrakcje Jordanowa zimą i latem.

Co zrobić, gdy godziny w dwóch źródłach się różnią?

Zadzwoń do kancelarii. Rozbieżności zdarzają się częściej, niż się wydaje: katalog diecezjalny, strona parafii i wyszukiwarka map aktualizują się w różnym tempie. Decyduje zawsze najnowsze ogłoszenie parafii.

Jak zamawia się intencję mszalną w parafii?

Intencję mszalną zgłasza się osobiście w kancelarii parafialnej albo w zakrystii: wybranej parafii, nie tylko własnej. Ksiądz lub osoba w kancelarii zapisuje intencję w księdze i ustala termin. Wierny może złożyć dobrowolną ofiarę, a Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 945-946, 1983) wyjaśnia jej sens jako udział w trosce o Kościół. Serwis nie przyjmuje intencji ani ofiar.

W praktyce wygląda to tak:

  1. Zdecyduj, za kogo lub w jakiej sprawie ma być odprawiona Msza, na przykład za zmarłego ojca w rocznicę śmierci.
  2. Wybierz parafię: w Naprawie, w Jordanowie albo w innej, z którą jesteś związany.
  3. Przyjdź do kancelarii w godzinach jej pracy albo zapytaj w zakrystii po Mszy.
  4. Podaj dokładne brzmienie intencji i kilka możliwych terminów.
  5. Sprawdź swoją intencję w najbliższych ogłoszeniach lub w wykazie intencji na stronie parafii.

Terminy zapełniają się wcześnie, zwłaszcza w listopadzie, w okolicach Wszystkich Świętych, i w rocznice ważne dla wielu rodzin. Intencję na konkretny dzień lepiej zamówić z dużym wyprzedzeniem.

Ofiara mszalna: dobrowolność i zasady Kościoła

Ofiara mszalna to dobrowolny dar wiernego, a nie zapłata za Mszę. Kan. 945 § 2 KPK usilnie zaleca kapłanom odprawianie Mszy w intencjach wiernych, zwłaszcza ubogich, także bez otrzymania ofiary. Kan. 946 opisuje ofiarę jako przyczynianie się do dobra Kościoła i utrzymania jego posługi. Dekret Kongregacji ds. Duchowieństwa Mos iugiter z 22 lutego 1991 r. doprecyzowuje zasady, m.in. dotyczące intencji zbiorowych, które wymagają wyraźnej zgody ofiarodawców.

Kan. 947 KPK nakazuje całkowicie usunąć z ofiar mszalnych nawet pozór handlu czy kupiectwa. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983 (parafraza)

Sens modlitwy za zmarłych opisuje Katechizm: Kościół od początku czcił pamięć zmarłych i ofiarował za nich modlitwy, zwłaszcza Ofiarę eucharystyczną (KKK 1032, z odwołaniem do 2 Mch 12,46).

Czy za intencję obowiązuje cennik?

Nie. Prawo kanoniczne nie przewiduje cennika intencji, a w razie wątpliwości o zwyczaj w danej parafii wystarczy po prostu zapytać w kancelarii. Brak możliwości złożenia ofiary nie jest przeszkodą w zamówieniu Mszy.

Czy intencję można zamówić w innej parafii?

Tak. Intencję możesz zamówić w dowolnym kościele, niezależnie od tego, do której parafii należysz. Mieszkaniec Naprawy Dolnej może zamówić Mszę w Naprawie, a mieszkaniec Naprawy Górnej w Jordanowie, w Łętowni albo w Skomielnej Białej.

Pogrzeb w parafii Jordanów: od czego zacząć?

Pogrzeb zaczyna się od aktu zgonu, wyboru zakładu pogrzebowego i rozmowy w kancelarii parafii zmarłego. Według kan. 1177 § 1 KPK (1983) pogrzeb wiernego odbywa się zasadniczo w kościele jego własnej parafii, a więc dla mieszkańca Naprawy Dolnej najczęściej w Jordanowie. Termin, miejsce na cmentarzu i przebieg obrzędów ustala duszpasterz razem z rodziną.

Kan. 1177 § 1 KPK stanowi, że pogrzeb zmarłego wiernego powinien się zasadniczo odbyć w kościele jego własnej parafii, a § 2 dopuszcza wybór innego kościoła za zgodą jego rektora i po powiadomieniu własnego proboszcza. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983 (parafraza)

Rodziny zwykle załatwiają sprawy w takiej kolejności:

  1. Lekarz stwierdza zgon i wystawia kartę zgonu.
  2. Rodzina rejestruje zgon w urzędzie stanu cywilnego i otrzymuje akt zgonu. Często robi to w jej imieniu zakład pogrzebowy.
  3. Rodzina wybiera zakład pogrzebowy, który pomaga przy transporcie i formalnościach cmentarnych.
  4. Bliscy umawiają rozmowę w kancelarii parafii zmarłego i ustalają termin Mszy pogrzebowej.
  5. Rodzina ustala miejsce pochówku z zarządcą cmentarza: parafialnego albo komunalnego.

Dokumenty i rozmowa w kancelarii

Listę dokumentów podaje kancelaria, bo zależy ona od sytuacji: miejsca zamieszkania, cmentarza i tego, czy zmarły przyjął przed śmiercią sakramenty. Najczęściej proszą o akt zgonu, a czasem też o informację o posłudze kapłana u chorego. Kan. 1181 KPK przypomina, że ubodzy nie mogą zostać pozbawieni należnego pogrzebu. Sprawę ofiary bliscy omawiają spokojnie w kancelarii, bez ustalonego z góry cennika.

Ten tekst opisuje ogólną praktykę Kościoła w Polsce. Ma charakter informacyjny i nie zastępuje rozmowy z duszpasterzem, który rozstrzyga konkretną sprawę.

Gdzie jest pogrzeb, gdy zmarły mieszkał w Naprawie Dolnej?

Zasadniczo w kościele parafii, do której należał zmarły, a więc zwykle w Jordanowie. Rodzina może jednak poprosić o pogrzeb w innym kościele, na przykład w Naprawie, jeśli zmarły był z nim związany. Wymaga to zgody tamtego kościoła i powiadomienia własnego proboszcza (kan. 1177 § 2).

Cmentarz w Naprawie: co wiadomo z historii parafii?

Cmentarz parafialny w Naprawie poświęcił 25 kwietnia 2005 r. bp Jan Zając. Kaplicę cmentarną budowano od połowy 2016 r., a w 2019 r. poświęcił ją bp Janusz Mastalski. O możliwość pochówku na tym cmentarzu mieszkańca innej parafii trzeba zapytać zarządcę, czyli parafię w Naprawie.

Czy mieszkaniec Naprawy może chodzić do kościoła w Jordanowie?

Tak. Na Mszę może przyjść każdy wierny, niezależnie od adresu. Parafia własna, którą wyznacza miejsce zamieszkania (kan. 107 KPK, 1983), ma znaczenie przy chrzcie, ślubie, pogrzebie i niektórych zaświadczeniach. Te sakramenty i obrzędy można przyjąć w innym kościele, ale po uzgodnieniu z proboszczem parafii własnej.

Kan. 1248 § 1 KPK stanowi, że nakazowi uczestniczenia we Mszy czyni zadość ten, kto uczestniczy w niej gdziekolwiek, w obrządku katolickim, w sam dzień świąteczny albo wieczorem dnia poprzedniego. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983 (parafraza)

Parafia jest w Kościele co do zasady terytorialna (kan. 518), a Katechizm opisuje ją jako stałą wspólnotę wiernych powierzoną proboszczowi (KKK 2179, za kan. 515 § 1). Parafię własną zyskuje się przez zamieszkanie (domicilium) albo quasi-zamieszkanie (kan. 102 i 107). Kan. 102 opisuje, kiedy one powstają:

  • Zamieszkanie powstaje, gdy ktoś przebywa na terenie parafii z zamiarem pozostania na stałe albo mieszka tam już pięć lat.
  • Quasi-zamieszkanie powstaje, gdy ktoś zamierza zostać co najmniej trzy miesiące albo już tyle przebywa.
  • Adres w dowodzie jest dla kancelarii pomocą, ale liczy się faktyczne miejsce życia.
  • Student albo pracownik sezonowy może mieć jednocześnie parafię domową i parafię miejsca pobytu.
  • Dobrowolna przynależność rodzin z Naprawy do Skomielnej Białej pokazuje, że praktyka bywa elastyczniejsza niż mapa.

Własna parafia a sakramenty: chrzest, ślub, pogrzeb

Przy trzech najczęstszych sprawach zasada ogólna i wyjątek wyglądają podobnie. Tabela zbiera je w jednym miejscu:

Sprawa Zasada ogólna (KPK 1983) Kiedy w innym kościele Od czego zacząć
Chrzest dziecka Kościół parafii rodziców (kan. 857 § 2) Gdy przemawia za tym słuszna przyczyna Rozmowa w kancelarii parafii własnej
Ślub Parafia zamieszkania jednej ze stron albo miesięcznego pobytu (kan. 1115) Za zezwoleniem własnego proboszcza lub ordynariusza Kancelaria parafii narzeczonego lub narzeczonej
Pogrzeb Kościół parafii własnej zmarłego (kan. 1177 § 1) Wybór innego kościoła za zgodą jego rektora (kan. 1177 § 2) Kancelaria parafii zmarłego
Niedzielna Msza Dowolny kościół katolicki (kan. 1248 § 1) Bez ograniczeń Aktualne ogłoszenia wybranej parafii
Intencja mszalna Dowolna parafia Bez ograniczeń Kancelaria lub zakrystia

Gdzie ochrzcić dziecko, mieszkając w Naprawie Dolnej?

Zasadniczo w kościele parafii, do której należą rodzice, a więc zwykle w Jordanowie (kan. 857 § 2). Rodzice, którzy chcą chrztu w Naprawie, bo tam chodzą na Mszę albo tam ochrzczono starsze rodzeństwo, rozmawiają najpierw z własnym proboszczem. Takie sytuacje rozwiązuje się zwykle bez trudu, jeśli rodzina zgłosi się wcześniej.

Dekanat Jordanów i parafie wokół Naprawy

Dekanat Jordanów to jednostka archidiecezji krakowskiej oznaczona w katalogu numerem 21. Należy do niego m.in. parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej w Naprawie (źródło: katalog parafii archidiecezji krakowskiej, stan październik 2026). Pełny, aktualny wykaz parafii dekanatu podaje katalog diecezjalny. Z perspektywy mieszkańca Naprawy najważniejsi sąsiedzi to:

  • Jordanów, parafia miejska, do której należy część Naprawy. O samym mieście piszę w tekście Jordanów: historia miasteczka i rynek.
  • Łętownia, dawna parafia całej wsi, stąd dojeżdżali do Naprawy pierwsi duszpasterze.
  • Skomielna Biała, do której z wyboru należy kilkadziesiąt rodzin z Naprawy.
  • Skawa, parafia kilku rodzin z Naprawy.
  • Naprawa, parafia od 2003 r., z kościołem konsekrowanym w kwietniu 2000 r., w miesiącu kanonizacji św. Faustyny.

Która parafia była matką parafii Naprawa?

Najmocniejsze ślady prowadzą do Łętowni. Zanim kościół w Naprawie stał się parafialny, Msze sprawowali w nim księża z Łętowni. Marianna Kurek, urodzona w Naprawie 16 listopada 1920 r., przyjęła chrzest 21 listopada 1920 r. właśnie w Łętowni, bo wieś należała wtedy do tamtejszej parafii. Dekretu wydzielenia nie znalazłam w żadnym publicznym źródle. Więcej w tekście Łętownia, parafia matka Naprawy.

Księża w parafii Jordanów: gdzie sprawdzić aktualny skład

Aktualny skład duszpasterzy podaje katalog archidiecezji krakowskiej na karcie parafii i strona samej parafii. Zmiany personalne w archidiecezji ogłasza kuria, zwykle przed wakacjami. Przykład z sąsiedztwa: proboszczem w Naprawie od 1 lipca 2024 r. jest ks. Marek Ślęczka, a parafia nigdy nie miała wikariusza.

Pielgrzymki z Jordanowa: gdzie szukać zapisów

Zapisy prowadzi zawsze parafia organizatora, a informacje pojawiają się w jej ogłoszeniach. Terminów i kosztów wyjazdów nie przepisuję, bo zmieniają się co roku. Przykładem jest kalendarz parafii w Naprawie na 2026 r., w którym znalazł się wyjazd na Misterium Męki Pańskiej w Myślenicach.

Parafia Jordanów a Jordanów Śląski

To dwie różne miejscowości. Jordanów Śląski leży na Dolnym Śląsku, w powiecie wrocławskim, i nie ma związku z Jordanowem w powiecie suskim. Wpisując w wyszukiwarkę „parafia Jordanów”, dodaj nazwę powiatu albo diecezji, żeby nie trafić na ogłoszenia z drugiego końca Polski.

Najczęściej zadawane pytania

Czy parafia w Jordanowie i parafia w Naprawie to ta sama parafia?

Nie. To dwie odrębne parafie archidiecezji krakowskiej, obie w dekanacie Jordanów. Parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej w Naprawie istnieje od 20 kwietnia 2003 r. i obejmuje Naprawę Górną. Część wsi została przy parafii w Jordanowie.

Czy mogę zmienić parafię z Jordanowa na Naprawę?

Parafię własną wyznacza miejsce zamieszkania (kan. 107 KPK), więc nie wybiera się jej deklaracją. W Naprawie część rodzin w praktyce należy do innej parafii niż ta, na której terenie mieszka, ale takie ustalenie trzeba omówić z proboszczami obu parafii. Na Mszę i tak możesz chodzić tam, gdzie chcesz.

Gdzie znaleźć intencje mszalne parafii Jordanów?

Intencje publikuje sama parafia, zwykle razem z ogłoszeniami na swojej stronie lub w gablocie przy kościele. Adres strony podaje katalog archidiecezji krakowskiej na diecezja.pl. Jeśli wykazu nie ma online, zapytaj w kancelarii albo w zakrystii.

Czy ślub można wziąć w Naprawie, mieszkając w Jordanowie?

Tak, za zezwoleniem własnego proboszcza (kan. 1115 KPK). Narzeczeni zaczynają od kancelarii parafii, w której mieszka jedno z nich, a ta przekazuje potrzebne dokumenty do kościoła ślubu. Termin w wybranym kościele warto zarezerwować wcześniej.

Od kiedy w Naprawie jest kościół parafialny?

Kościół w Naprawie konsekrowano w kwietniu 2000 r. Najpierw był kościołem rektoralnym, obsługiwanym przez księży z Łętowni. Kościołem parafialnym stał się 20 kwietnia 2003 r., a pierwszym proboszczem został ks. Jan Fryźlewicz.

Czy Naprawa Dolna to oficjalna nazwa części wsi?

Nie. Naprawa Dolna i Naprawa Górna to określenia potoczne. Na urzędowej liście TERYT figuruje 28 integralnych części wsi, takich jak Mirkowa, Tatarkowa czy Żegleniówka Dolna, ale nie ma na niej podziału na górną i dolną Naprawę.

Która parafia przychodzi z kolędą do domów w Naprawie Dolnej?

Kolędę prowadzi parafia, do której należy dany dom, więc w części wsi przypisanej do Jordanowa przychodzą zwykle księża z Jordanowa. Harmonogram wizyt podaje każda parafia w ogłoszeniach z przełomu grudnia i stycznia. Jeśli rodzina należy dobrowolnie do innej parafii, najlepiej zapytać, kto ją odwiedzi.

Joanna Mrowiec - chodzi po Beskidzie Wyspowym i Makowskim od czasów studiów, a szlak z Naprawy na Luboń Wielki przeszła o każdej porze roku.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

  1. Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), wyd. polskie Pallottinum: kan. 102, 107, 515, 518, 857, 945-947, 1115, 1177, 1181, 1248.
  2. Kongregacja ds. Duchowieństwa, dekret Mos iugiter o ofiarach mszalnych, 22 lutego 1991 r.
  3. Katechizm Kościoła Katolickiego (1992), wyd. polskie Pallottinum: KKK 1032, 2179.
  4. Archidiecezja Krakowska, katalog parafii: Naprawa, parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej (stan październik 2026).
  5. Archidiecezja Krakowska, katalog parafii: dekanat Jordanów (stan październik 2026).
  6. Wikipedia: Parafia św. Siostry Faustyny Kowalskiej w Naprawie (stan 2026).
  7. Wikipedia: Naprawa (wieś) (stan 2026).
  8. Zdjęcie wyróżniające: Dominikhpbr, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.
Joanna Mrowiec, autorka serwisu Kościół w Naprawie
Joanna Mrowiec

Joanna Mrowiec chodzi po Beskidzie Wyspowym i Makowskim od czasów studiów, a szlak z Naprawy na Luboń Wielki przeszła o każdej porze roku. O kościele św. Faustyny pisze, bo młoda parafia pod Luboniem łączy dwie rzeczy, które ją zajmują: historię zwykłej podgórskiej wsi i nabożeństwo do Bożego Miłosierdzia. Nie jest teolożką, siostrą zakonną ani przewodniczką górską z uprawnieniami. Korzysta z katalogu Archidiecezji Krakowskiej, porządku Mszy z portalu parafii, artykułów Wikipedii i dawnej strony parafii zachowanej w archiwum internetowym. Teksty o modlitwie pisze prosto, z myślą o osobach, które dopiero szukają pierwszych kroków. Jeśli coś pomyli, poprawia to i zapisuje datę zmiany.

Articles: 68